GS Nguyễn Thành Vân
 Khu trưởng Khu Nội trú – Trường KT QGNT

   Cuối năm học 73 – 74, được tin Viện sẽ điều tôi qua khu Nội trú. Thật là một điềm chẳng lành tí nàọ Trường kỹ thuật Q như quê hương của tôị Nơi công tác từ năm 68. Nơi đã bao năm giảng dạy, nơi đã bao năm gắn bó tình thấy trò, tình bạn bè. Nay vừa được nhập ngạch G.S.Đ.II.C, bỗng nhiên bị tống xuất ra đi! Mà lại đi vào “hang hùm” – Nội trú!- Phải chăng thầy giám học đẩy tôi đi(?). Nghề dạy học không gì hơn là đứng lớp dạy toán. Hơn nữa vài năm gần đây các trường tư dạy thêm nhiềụ Ngoài 14 giờ trường công ra, thỏa thích “chạy giờ” hát dạo ở các trường tư, còn gì vui hơn! Nay được lên chức cũng  đồng nghĩa lên “lưng cọp”. - Nội trú - Trung tá Bùi Trọng Chi – Phó Viện trưởng – cho biết “Vì đây là cơ quan Xã Hội của quân đội, nên phải duy trì chứ vô cùng phức tạp, vô cùng khó khăn. Ngay cả trường Nữ Trung học Gia Long có Nội trú rồi cũng phải bỏ”. Nội trú – Nội trú. Nơi tập trung gần năm trăm đứa trẻ mồ côi, những đứa trẻ mất cha, những đứa trẻ thiếu tình thương! Tôi nghĩ đến tâm sự trẻ mồ côi nhà văn Vũ Trọng Phụng mô tả trong tác phẩm Số đỏ.
 Đã qua cuộc sống lính trận vùng hỏa tuyến – Trong trận chiến khốc liệt, đã chứng kiến máu đổ xương rơi, đã ướt đẫm nước mắt những người vợ mất chồng, của những đứa con mất chạ Đã nghẹn ngào nhận chiếc nhẫn cưới của bạn đang hấp hối để trao lại cho người vợ vừa cưới trong lần về phép cuốị
 Hôm đó, sau trận phản công, Đại đội có một người lích chưa tìm được xác. Người vợ đến tận đơn vị đang hành quân, bà khóc than, lôi kéo tôi đòi phải tìm cho ra được xác chồng. Bà dữ quá, cứ lôi kéo, đấm, bắt đền tôi phải tìm, mấy hạ sỹ quan kéo bà rạ Tôi ngăn họ lại, bảo cứ để cho bà la khóc, đấm tôi, tôi đau không bằng niềm đau xót của bà. Có thể bà làm như vậy, vơi bớt sầu khổ. Sau đó một tuần, xác người bốc mùi mới tìm được dưới hố sâu phủ đầy dây bìm bìm.
 Thân phận người lính trận là nhu vậy “Chinh nhân mấy người đi…” - Rồi thân phận của những người vợ, người con có kém phần buồn đau!Những đêm thức trọn nhìn hỏa châu sáng rực vùng hành quân của chồng, của cha.Nghe súng nổ rang, lòng càng lo âu, tê tái, vừa sáng ra vội băng mình đi tìm tin tức chồng, cha! 

“ Chinh phu, tử sĩ mấy ngườỉ
Nào ai mạc mặt nào ai gọi hồn”
(Chinh Phụ Ngâm)

  Tôi quyết đinh nhận nhiệm vụ, cho dù khó khăn đến mức nàọ Để làm được việc, tôi xin Viện thỏa mãn cho tôi các điều:
1. Viện chỉ đánh giá công việc của tôi làm sau một thời gian, Viện không dẫm chân trên việc làm.
2. Tôi không bị bó buộc trong giờ hành chánh.
3. Tôi không đi học Vũng Tàu (Trưởng cơ quan)
4. Và cho tôi tìm hiểu nội trú một tháng trước khi chính thức nhận việc.

 Nội trú gồm ba phân khu: Nam, Nữ và Ẩm thực. Phân khu ẩm thực, bác Uyễn làm phân khu trưởng và các nhân viên nhà bếp, đa phần là nữ cũng là Q hoặc quả phụ. Đầy đủ dụng cụ làm bếp và một nhà kho chứa các vật dung linh tinh.
Phân khu Nam trung úy Huấn làm phân khu trưởng, các giám thị: Đệ, Tuynh, Luật, Dũng Trương, Tất cả đều là Q., đã tốt nghiệp những năm trước, hiện đang theo học ở Đại Học Luật- vừa học vừa làm.
Nam sinh 150 em ở trong hai phòng lầu 1 và 2, mỗi học sinh có môt giường, bàn, ghế tủ để quần áo và sách vở. Vì ở xứ nóng nên phòng có nhiều cửa sổ, rất thoáng. Mỗi phòng đều có phòng tắm phòng vệ sinh rộng rải, ngoài ra còn có nhân viên tạp dịch quét dọn hằng ngàỵ
Phân khu Nữ, Cô Huệ làm phân khu trưởng, giám thị gồm các cô: Mão, Ánh, Na, Huê, Vinh, Thao, Nguyệt, Ly, Toan, Phùng, Xạ. Tất cả đề là Goá Phụ. Nữ sinh nhiều gấp bội, bốn phòng, mỗi phòng cho 80 em, trang bị cũng đây đủ như phòng nam sinh. Từ lầu 1 đến lầu 3, tầng trệt là Trường Tổng Hợp.

 Cơ sở vật chất như vậy nhưng đa  phần hư hỏng, hư hỏng không phải vì cũ mà vì đập phá, không bảo trì. Bàn ghế ít nhiều đều phải sửa chữạ Nhất là hệ thống nước sinh hoạt gần như hư hỏng hòan toàn. Tất cả các vòi nước đều phun vô tội vạ. Hệ thống thoát nước ở các phòng vệ sinh đều nghẹt, phải đục ra xây lại vì các ống dẫn ngầm trong trường.
 Về tinh thần và thái độ của nội trú sinh. Vấn đề này tôi biết qua phần lớn là ở phòng nhân viên của Viện, nhất là Trung Tá Phó Viện Trưởng, không biết có phải là để cho tôi “chuẩn bị tinh thần” hay vi thành kiến mà những chuyện về nội trú sinh chẳng hay tí nào: “Chúng nó nghịch, phá, thậm chí ban đêm còn trốn ra phố gây những việc xấu, kể cả mấy đứa nam sinh phi xì-ke!. Bức tranh nội trú quá u ám như vậy sao!!! Tôi nghĩ có lẽ vì “chúng nó” cảm thấy bị bỏ rơi, thiếu tình thương. Sau khi Ba mất rồi người mẹ phải tung ra lo sinh kế, không còn ấp ủ, nuôi nấng như trước nữạTrẻ con nông cạn thấy mình bị mất tình thương yêụ Nhất là nếu người mẹ có thêm mối tình mới thì đứa con càng thấy mất tất cả . Tôi đã nghe câu chuyện: “Một góa phụ có cậu con trai đến tuổi 16. Mẹ có người tình là viên Đại úỵ Cậu con trai biết được buồn bả bỏ nhà ra đị Một hôm cậu trở về thấy người ấy trong phòng ngủ của mẹ, cậu rút dao rượt chém, nhưng viên đại úy chạy thoát được. Lần sau cũng vậy, cậu bé bị viên đại úy bắn chết bằng colt 45!”. Ai gây nên tộỉ Tôi mong câu chuyện này không có thật. Nó quá bi thảm.

 Phải chăng hoàn cảnh gia đình, xã hội và ngay nếp sống nội trú chưa đáp ứng tâm tư lũ trẻ. Chúng nó là nạn nhân. Chúng tôi, tất cả nhân viên khu nội trú, hầu hết đều là Q.P, là Q., là cựu quân nhân, đều có tình thương thiên liêng ràng buộc với đám trẻ mồ côi này, Chúng tôi cùng thân phận, cùng cảnh ngộ, cùng là nạn nhân của cuộc chiến tranh thảm khốc nàỵ Chúng tôi nguyện gắn bó, giúp đỡ, xây dựng cho nhau bằng tất cả tình thương yêụ Ngay buổi họp đầu tiên kéo dài từ 7 giờ sáng đến 16 giờ chiều, ngồi ăn bánh mì tại chỗ, mà tất cả đều vui vẻ, chứng tỏ mọi người quyết tâm cao độ. Tôi thảo ra chương trình làm việc. Trước hết chúng tôi chuẩn bị đón nhận nội trú sinh. Danh sách có sẵn. Phân khu trưởng cùng giám thị chia phòng, ấn định chỗ ở cho mỗi em. Trong năm học trước đã biết em nào ngoan hiền chăm học, em nào ngỗ nghịch ham chơi cho chen lẫn kèm cặp nhaụ Tuyệt đối không để chúng tự chọn chỗ, kết bè quậy phá. Thư ký dùng giấy dày đánh máy tên mỗi em 5 miếng để dán vào tủ, bàn ghế đầu giường và sơ đồ phòng học, treo ngay trước cửạ Khi một em đến nhập học, Giám thị biết ngay em đó thuộc mình chăm sóc, dẫn em đó đến kho nhận mùng, chăn, chiếu đã gói sẵn. Rồi đưa em về phòng giao bàn, ghế, giường, tủ đã dán tên em. Như vậy, chúng tôi đã “vào khuôn” em rồị Việc này có hai tác dụng đối với em: Chúng tôi lo cho các em chu đáo, và trách nhiệm các em gắn chặt trên các vật dụng.
 Hệ thống nước sinh hoạt hư hỏng cũng là một nguyên nhân cho các em “làm loạn” mỗi sáng. Các vòi nước bắt từng dãy dài: Tất cả đều hỏng, không khóa được. Mỗi khi mở nước ở van khóa chính, tất cả mọi vòi đều phun nước vô tội vạ, nên mỗi ngày chỉ mở nước ba lần trong thời gian rất giới hạn, và chỉ dưới tầng trệt , thấp mới có nước. Mỗi sáng khi kèn báo thức cũng là lúc mở nước, các em chen chúc giành giật nhau để có nước làm vệ sinh, kịp ăn sáng và đến lớp. Nước mở có giới hạn, không nhanh thì không có nước dùng!.
 Chúng tôi xin Viện sửa lại hệ thống nước: Ống dẫn nước dưới thấp lớn, lên các tầng trên nhỏ dần để nước có thể lên được. Hủy bỏ tất cả vòị Xây hồ nước trong mỗi phòng. Chúng tôi tính mỗi em tắm, giặt, vệ sinh 3 đôi nước (120 lít)/ngàỵ Phòng 80 em: 120 x 80 = 9.600 lít/ngàỵ Vậy xây hồ chứa 10 m3. Chỉ cho một vòi nước chảy vào hồ và một vòi tháo ra ở đáy để thỉnh thoảng súc hồ. Trang bị xô lớn 20 lít và gáo nhựa để các em dùng. Khi mở nước Giám thị phòng trên cùng mở trước, đầy hồ, khóa nước, phòng dưới kế tiếp mở, cứ thế cho tất cả các hồ đều đầỵ Lúc nào cũng sẵn sàng có nước xàị Làm như vậy chúng tôi tiết kiệm khá nhiềụ Tr.T Phó Viện Trưởng cho biết trước đó xài 600 m3/ngàỵ Nay chỉ có 60 m3/ngàỵ
 Cơ sở vật chất tạm ổn, thu nhận nội trú sinh xong, chúng tôi sinh hoạt ngaỵ Phòng ăn rộng như một giảng đường, có cả sân khấu, có màn kéo như một rạp hát, thật thuận tiện, cũng là nơi hội họp toàn viện, và nơi tiếp đón quan khách đến thăm. Ghế ngồi sắp thành dãy cho nội trú sinh ngồị Phân khu trưởng và các Thầy Cô Giám thị ngồi hàng đầu, không phải đứng phía sau “giữ trật tự”. Tôi bắt đầu nói chuyện. Buổi nói chuyện dông dài suốt hơn hai tiếng hơn. Đối với các Q kỹ thuật thì quá hiểu tôi: “Thầy là một phế binh từ mặt trận sống sót trở về. Ba các con (từ đây tôi xem các Q đều là con tôi) là những người đi trước Thầy, nhưng cũng cùng thân phận – lính trận – Thầy nguyện đem khả năng hiểu biết dạy dỗ, hướng dẫn các con nên ngườị Thầy mong các con ngoan ngoãn, chăm chỉ học hành, thương yêu nhaụ Các con phải trở thành người hữu ích cho Xã Hộị Các Phân Khu Trưởng, các Thầy Cô Giám thị đều là Q, đều là quả phụ. Tất cả chúng ta cùng thân phận như nhau: những kẻ bất hạnh do chiến tranh. Thầy mong chúng ta thương yêu, đùm bọc xây dựng “gia đình nội trú” nồng ấm. Thầy tin tưởng ở các con. Các con có ước vọng và có khả năng thăng tiến. Các con sẽ và phải trở thành những người giỏi ở nhiều lãnh vực trong xã hội của chúng tạ Thầy và tất cả nhân viên khu nội trú thương yêu, hướng dẫn giúp đỡ các con, không máy móc áp dụng nội quy, ghép các con vào khuôn cứng ngắt. Dĩ nhiên chung sống trong một tập thể đông người thì phải có nội quỵMột nội quy phù hợp, bảo vệ cho mọi ngườị Thầy hy vọng các con hiểu biết, tự giác thỏa mái trong các quy ước của cuộc sống chung này”.

 Chúng tôi tiếp tục sinh hoạt sau bữa cơm chiều, cho đến khi bài vở nhiều thì thưa dần, giành thời giờ cho việc ôn tập. Vấn đề ôn tập cho nội trú sinh cũng phải đặt rạ Giám Thị cầm roi ngồi canh cuối lớp để giữ trật tự! Thật là một điều tôi chưa nghĩ tớị Có phải người ta đã đối xử với các con tôi như đối với bọn nô lệ?! Tôi rút hết Giám Thị về Văn Phòng. Giao lớp học cho Giáo sư. Giáo sư nào không quản được lớp học thì nghỉ. Tôi không chấp nhận phương cách tệ hại, mất nhân phẩm cho các con tôi như vậỵ Ngoài ra, có những Giáo sư, không biết vì lẽ gì, ngồi cho đủ giờ rồi về!. Đây có phải chăng là căn bệnh của những người có thế lực, cậy quyền cậy thế?. Chính Tr.T.Phó Viện Trưởng nói với tôi: “Trong Viện mình có những Giáo sư rất tắc trách, họ cón bêu riếu gọi những người làm việc đắc lực là “Gia nô”! Tôi mời nhiều Giáo sư mớị các Giáo sư cũ và mới tôi chỉ để 4 giờ/tuần! Trong năm học này, thầy cô nào dạy tích cực, năm mới tôi sẽ mời số giờ tối đạ Điều này vấp phải va chạm rồi đâỵ Rất tiếc. Nhưng tôi không thể nào làm khác hơn! Tôi thành thật xin quý vị tha lỗị Chỉ vì muốn được việc cho các con tôi nên tôi đành chịụ Tôi cũng nghĩ lớp ôn tập rắc rối, phiền toái hơn lớp dạy bình thường, chỉ xin quý vị hết lòng chỉ vẻ cho các con tôi, tôi hứa sẽ thỏa mãn yêu cầu của quý vị trong khả năng của tôị Những ngày đầu, nữ sinh lên văn phòng tôi hơi nhiềụ Các con “mách” với tôi dủ thứ chuyện vui buồn. Tôi nghĩ là con gái sống nặng tình cảm, các con bị mất cha, tôi rất hạnh phúc thay thế “hình ảnh” người cha các con! Nhưng các cô Giám Thị không bằng lòng. Tôi phải cấm các con – buồn – các con cho tôi biết “là con gái, các con ăn su – su mãi không tốt!” Tôi bàn với bác Uyển: “Cho nam ăn su – su, nữ ăn rau muống”. Biết làm gì hơn với số tiền ngân sách cho các con 250 đồng/ngày (tất cả mọi tổn phí ăn uống, sinh hoạt!). Đối với nữ sinh, vấn đề thật nan giải cho tôị

Chúng nó nói các cô Giám Thị quá nghiêm khắc, thiếu cởi mở! Rất nhiều vần đề cần hướng dẫn cần chỉ vẽ, nhưng ngoài khả năng của một gã đàn ông 34 tuổi như tôị May mắn làm sao Cô Nguyệt – Dược sỹ - vào xin dạy Hóa học. Tôi nghĩ chính người này đến giúp chúng tôi đâỵ Cô độc thân, đã làm Trưởng ban công tác xã hội của Viện Đại Học Vạn Hạnh. Tôi thưa với Cô: “Giáo sư dạy Hóa chúng tôi không thiếu, nhưng chúng tôi rất cần người chăm sóc con gái chúng tôị Chúng nó, từ lớp 6 đến lớp 12, trong lứa tuổi đang lớn, tâm lý cũng như sinh lý có nhiều biến đổi, lãnh vực này chúng tôi mù tịt, tôi mong cô nhận làm người chị cả, hướng dẫn dạy dỗ, chỉ vẽ cho các con tôi mọi hiểu biết cần thiết của người con gáị Công việc theo tôi nghĩ vô cùng rắc rối, vô cùng khó khăn, nhưng tôi tin với tình thương cô sẽ nhận lời và đem lại kết quả tốt đẹp cho các con chúng tôị Tôi không đòi hỏi giờ giấc, bất cứ lúc nào thuận tiện, cô vào gặp gỡ, chuyện trò, tâm sự, giãi đáp mọi khúc mắc của chúng nó”. Tôi mời Cô tham dự buổi sinh hoạt, sau đó Cô nhận lờị Từ đó, tôi giải quyết được vấn đề ngoài khả năng của tôi!.

 Mọi việc đang tiến triễn êm thắm. Sáng hôm đó, vừa vào đến văn phòng, tôi được Giám Thị cho biết: “Có bà xách dao vào tìm chém Giám Thị nữ, việc này trước đây thỉnh thoảng xảy ra, mọi người phải chạy trốn, lánh mặt, kể cả Khu Trưởng!”. Rắc rối đến rồi đây! Nhưng tôi là “thằng Cùi” – Từ gọi những kẻ tốt nghiệp V.B.Q.G – tôi không lánh việc nàỵ Tôi nhờ hai Giám Thị nam ra mời bà vào văn phòng tôị Nguyên năm học rồi Trung úy Tâm, Khu trưởng, có đưa ra Hội đồng đuổi sáu em vì lý do kỹ luật, trong số đó có con bà. Vừa đến, bà la lối, phân bua, chưởi bới đủ điềụ Tôi mời bà vào ngồi – trước bàn làm việc của tôi có bộ salon để tiếp khách – Chờ cho bà hạ cơn giận dữ, tôi vừa đe vừa an ủi: “Con bà vi phạm kỹ luật nhiều lần bị đưa ra Hội đồng đuổi học, Tr.U.Tâm ký, không phải tôi, nhưng bây giờ tôi chịu trách nhiệm. Nếu bà uất ức muốn đánh đập, đâm chém thì cứ đánh tôi (Nói vậy thôi, tôi biết chắc bà nào dám làm việc đó) tôi chịụ Nhưng nếu bà đánh Giám Thị thì tôi can thiệp ngay, trên bàn tôi có hai điện thoại, dân sự và quân sự, tôi yêu cầu Cảnh sát hoặc Quân cảnh đến tống giam bà ngay vì bà hành hung nhân viên tôị Tôi nghĩ, việc này bà cũng có một phần trách nhiệm. Trẻ con sống xa gia đình thường buồn, nhớ nhà, nhớ mẹ, nhớ anh chị em. Không khí nội trú chưa đủ cho các em quên đi buồn nhớ. Các em dễ phạm nội quỵ Mỗi khi giấy phạt gửi về, các bà đến chẳng những không xin lỗi, an ủi Giám Thị, cùng nhau khuyên nhủ dạy bảo bọn trẻ, mà các bà giận dữ chưỡi rủa, gây ác cảm với Giám Thị, các bà Giám Thị cũng như bà, đều là góa phụ, có nhiều buồn khổ. Hơn nữa, công việc ở đây rất phức tạp, phiền toáị Bận rộn, mệt mõi các bà Giám Thị làm theo “nguyên tắc” nên giấy phạt chồng chất lên mãi! Bây giờ mọi việc đã “đóng khung” rồi, không cách nào thay đổi được. Chúng tôi chỉ có thể giúp bà lập hồ sơ xin cho cháu vào một trường công thuận tiện nhất, do bà chọn”. Cuối cùng bà bằng lòng xin lỗi bà Giám Thị, hai người vui vẽ hòa nhã. Xong được việc này, tôi nhẹ được hai mặt đối ngoại và đối nộị Tôi giao cho cậu Cầu lo hồ sơ chuyển trường.

 Các con đã “vào khuôn” êm thắm. Nhưng Tr.T.Viện Phó vẫn còn lọ Ông “cảnh giác” tôi: “Chúng nó đang nhìn chừng ông đó!” tôi cười thưa: “Dạ, các con tôi bây giờ ngoan, dễ thương lắm”. Để giải trí cho các con, tôi nhờ Cô Quế - cũng là quả phụ, làm Y tá trực đêm – quan hệ xin được Biệt Đoàn Văn Nghệ Trung Ương về trình diễn vào các chiều thứ bảy, hai tuần một lần. Các nghệ sĩ hài: Khả Năng, Phi Thoàn, Xuân Phát,… Các ca sĩ: Carol Kim, Conie Kim, Mai Lệ Ngọc,… có vào trình diễn. Nhạc sĩ Nguyễn Hữu Sáng, Biệt Đoàn Trưởng cho tôi biết các nghệ sĩ, ca sĩ thích vào trình diễn vì các con dễ thương lắm. Nghe khen tôi vui sướng khôn cùng. Và còn vui hơn, hôm Bác sĩ Viện Trưởng (Ông đối với tôi như tình cha con) xuống gặp tôi, Ông vui cười bảo: “Mày cứ làm đi, ở đây không tìm được đứa nào thay thế mày đâu”.
 “Không ai thay” phải chăng vì thành kiến xưa naỵ Thật ra bây giờ tôi rất nhàn nhã. Tôi rất hạnh phúc đứng nhìn các con ngoan ngoãn sắp hàng đi ăn sáng, ngoan ngoãn đến lớp học, cũng như chăm chỉ trong các phòng ôn tập. Những chiều trước khi đi dạy lớp đêm ở trường Nguyễn Công Trứ, tôi đứng dưới sân xem các con nghỉ, chơi, sau bữa cơm chiềụ Các con quây quần bên tôi, đứa gọi ba, đứa gọi bố!...
 Các con cũng sinh hoạt Hiệu Đoàn. Trần Xuân Cầu làm Hiệu Đoàn Trưởng, thực hiện được tờ báo tường. Hôm Tr.T. Viện Phó xuống đọc. Ông gọi tôi lại, chỉ cho tôi bài thơ các con tả

“Tô canh nội trú”:
“Tô canh lạnh lẽo nước trong veo
……………..một con cá tẻo teo!”

 Ông bảo: “Bọn nó chế mình”
 Nhưng tôi thấy đây là một thực tế đáng buồn, Ngân sách nhà nước cho các cơn rất eo hẹp. Bác Uyễn là người hết lòng thương yêu các con, nhưng với 250 đồng/người/ ngày thì có thể làm gì hơn! Thỉnh thoảng, tôi vào ngồi ăn cơm trưa chung với các con, để biết các con ăn uống thế nàọ Các con là những đứa trẻ đang lớn, ăn uống như vậy là quá thiếụ Tôi bàn với bác Uyển lấy tiền “dư thực” (Nguyên tắc phải nộp vào ngân sách) để cho các con ăn chè. Nên thỉnh thoảng các con có được bữa chè. Văn nghệ các con cũng ca hát. Những đêm thứ bảy không có Biệt đoàn trình diễn thì các con trình diễn, mặc dù dụng cụ âm nhạc, âm thanh mình không có đủ. Các con hát cũng haỵ Tôi còn nhớ đêm Noel năm đó (1974) các con ca hát đến tận 4 giờ sáng, vui thiệt vui!.
 Mãi đến giờ tôi thấy nhớ các con, nhớ những người cộng tác với mình, nhớ Bác Uyển, nhớ Huấn, nhớ các em Cầu, Đệ, Tuynh, Luật, Dũng, Trương,… nhớ cô Huệ, cô Hoa và các cô Giám Thị. Hôm về họp mặt vừa rồi tôi nghe nói có Cô Giám Thị nội trú, mừng quá tôi đến hỏi thăm thì không phải! Cô ấy làm ở nội trú Biên Hòa! Cầu, Đệ, Tuynh tôi chỉ liên lạc được bằng điện thoại! Bây giờ đúng tuổi “ngũ thập niên tiền, nhị thập tam” (Nguyễn Công Trứ), nghĩ lại đời mình tôi thấy vô tích sự, chỉ có mấy năm dạy ở trường K.T và nhất là năm làm ở nội trú mới có ý nghĩa, nhưng quá ngắn. Tôi chưa thực hiện được những dự tính, những ước mơ hữu ích cho các con, cho xã hội hơn. Công việc ở nội trú đúng là thích hợp cho tôị Tôi hối hận vì đã nghĩ sai về thầy Đỗ Đại Thanh Vân, Giám học trường Kỹ Thuật. Chính Thầy Vân là người quán xuyến mọi việc của trường K.T và là người đắc lực nhất của Viện, người lo lắng, thương yêu các con thực sự. Thầy mách Viện đưa tôi đi cũng chỉ muốn được việc cho Viện. Bây giờ tôi biết ơn Thầỵ Thầy mang bệnh nặng, mỗi lần có dịp về Sài Gòn tôi đều đến thăm. Chỉ tiếc hôm tiễn Thầy về “bên kia” tôi không đến được!
 Ngày tôi theo Thầy Vân cũng không xạ Tôi ghi lại những điều này như một kỹ niệm. Không gì hạnh phúc hơn là các con giờ đã trưởng thành, đa phần đã vươn lên sống được trong một điều kiện quá khó khăn.
 Cuối cùng, xin nguyện cầu tất cả những người tôi thương – nhất là các con – sống “an lành”.